الگوی مصرف روزنامه در ایران مدام در حال تغییر است. این دگرگونی متاثر از عوامل مختلف سیاسی– اجتماعی، فرهنگی و نیز فنی- حرفهای است. انتشار روزنامه های جدید، انتشار روزنامه های تخصصی، توقف و تعطیلی برخی از روزنامه ها و ورود نسل های جوان به جرگه روزنامه خوانان کشور مصرف روزنامه را پیوسته متاثر می سازد.به همین دلیل ثبت داده ها و اطلاعات مرتبط با رفتار مصرف روزنامه در بین شهروندان در فاصله های زمانی نزدیک تر ضرورت و اهمیت بیشتری پیدا می کند.
بررسی الگوی مصرف روزنامه در شهر تهران به عنوان نمونه معرفی از وضعیت روزنامه خوانی در کشور، با همین هدف طی دهه اخیر در معاونت مطبوعاتی و امور تبلیغاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام می شود.
آخرین بررسی در این زمینه در دهه اول اسفند ماه سال ۱۳۸۵ در سطح مناطق بیست و دو گانه شهر تهران و با توجه به محورهای زیر به اجرا درآمد:
الف) تعیین میزان خوانندگان عام روزنامه، تناوب روزنامه خوانی
ب ) تعیین مدت زمان روزنامه خوانی و بررسی میزان تاثیر عوامل مختلف بر آن
ج ) تعیین تعداد خوانندگان هر روزنامه و شناسایی موضوعات مورد علاقه مخاطبان
د ) شناسایی نحوه تهیه روزنامه و زمان و مکان روزنامهخوانی شهروندان
ه ) شناسایی روزنامههای مورد پسند فعلی، قبلی و معیار انتخاب روزنامه
و ) سنجش میزان رضایت از وضعیت اطلاعرسانی و آزادی اطلاعرسانی روزنامهها
ز ) سنجش میزان اعتماد به اخبار روزنامهها در مقایسه با رسانه رادیو و تلویزیون
ح ) تعیین میزان استفاده از سایر رسانهها برای کسب اطلاع از مسایل جامعه
ط ) مقایسه روند تغییرات در الگوی مصرف روزنامه در بین شهروندان تهرانی
بررسی حاضر که به سفارش دفتر مطالعات و توسعه رسانهها انجام شده است در فاصله زمانی سه سال و نیم با آخرین مطالعه در این زمینه قرار دارد. بررسی قبلی در نیمه تیر ماه سال ۱۳۸۲ انجام شد. برای گردآوری دادهها از چارچوب و ساختار پرسشنامه قبلی استفاده شدهاست. اما پرسشهای تازهای نیز به آن اضافه شده و تغییراتی نیز در برخی پرسشها صورت گرفتهاست.هر چند تغییر رویکردی و یا کیفی در الگوی مصرف روزنامه در بین شهروندان تهرانی دیده نمیشود اما دگرگونیهای کمی که در رفتار مطالعه روزنامه گروههای مختلف اجتماعی پدیدار شده است ضرورت تأمل و توجه سیاستگذاران و مسئولان عرصه فرهنگی کشور را می طلبد.
گزارش این بررسی در سه سطح تنظیم وارائه شده است:
سطح اول، نکات برجستهای از یافته های گزارش برای مروری کلی است؛
سطح دوم، خلاصهای از یافتهها را ذیل محوربندی گزارش اصلی نشان میدهد؛
سطح سوم، متن کامل گزارش بررسی شامل شرح تفصیلی یافتهها به همراه جداول و نمودارهای ذیربط در مقایسه با یافتههای مشابه در طرحهای پیشین قابل دستیابی است.
● برجستهترین یافتهها
▪ ۴/۷۱ درصد افراد نمونه بهنحوی روزنامه میخوانند. این میزان در تیرماه سال ۱۳۸۰، ۱/۸۴ درصد و در تیرماه سال ۱۳۸۲ برابر ۴/۷۱ درصد بوده است.
